Το άρθρο δημιουργήθηκε με τη χρηματοδότηση του European Solidarity Corps Gr μέσω του Ι.ΝΕ.ΔΙ.ΒΙ.Μ.
Πριν μερικά χρόνια είχα γράψει ένα άρθρο σχετικά με το τι χρειάζεται να περιέχει το φαρμακείο του σπιτιού μας, ώστε να είμαστε ασφαλείς σε περίπτωση που προκύψει κάποιος τραυματισμός ή κάποιο άλλο επείγον περιστατικό. Στο πλαίσιο του προγράμματος ‘Educate First Aid’ ήρθε η ώρα να προσαρμόσω αυτό το άρθρο, ώστε να περιγράφει με ξεκάθαρο τρόπο τι πρέπει να περιλαμβάνει ένας σάκος πρώτων βοηθειών σε κάθε σχολείο.
Ο σάκος πρώτων βοηθειών είναι απαραίτητος
Στο σημείο αυτό να τονίσω ότι η ύπαρξη σάκου πρώτων βοηθειών σε κάθε σχολείο κρίνεται απαραίτητη, καθώς η απουσία του μπορεί να θέσει τη ζωή τόσο των μαθητών όσο και κάποιου εκπαιδευτικού σε κίνδυνο. Καλό είναι να θυμόμαστε ότι επείγοντα περιστατικά δε συμβαίνουν κάθε μέρα, αλλά οφείλουμε να είμαστε πάντα προετοιμασμένοι για αυτά. Συνήθως συμβαίνουν όταν δεν το περιμένει κανείς και το κακό δε θέλει πολύ για να γίνει. Όμως όταν ένα σχολείο είναι κατάλληλα εξοπλισμένο και οι εκπαιδευτικοί επαρκώς ενημερωμένοι σχετικά με την αντιμετώπιση επειγόντων περιστατικών, οι πιθανότητες σωστού τρόπου παροχής πρώτων βοηθειών αυξάνονται σημαντικά. Φυσικό επακόλουθο είναι και οι αυξημένες πιθανότητες θετικής έκβασης των επειγόντων περιστατικών που αναπόφευκτα κάποια στιγμή θα προκύψουν. Η διεύθυνση κάθε σχολικού συγκροτήματος πρέπει να εξασφαλίζει την ύπαρξη σάκου πρώτων βοηθειών, συμβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο στη δημιουργία ενός ασφαλέστερου σχολικού περιβάλλοντος.
Βασικοί κανόνες συντήρησης και ασφάλειας
Βέβαια, η ύπαρξη σάκου πρώτων βοηθειών από μόνη της δε λέει τίποτα αν ο σάκος δε συντηρείται και δεν ανανεώνεται με τον ενδεδειγμένο τρόπο. Φανταστείτε σε περίπτωση που προκύψει κάποιο περιστατικό, να ανοίξετε τον σάκο και τα μισά φάρμακα και υλικά να είναι ληγμένα. Θα ναι το δώρο άδωρο. Πάμε, λοιπόν, να δούμε τι χρειάζεται να κάνουν οι εκπαιδευτικοί ή ο σχολικός νοσηλευτής σε περίπτωση που υπάρχει.
1. Σε τακτά χρονικά διαστήματα (ανά εξάμηνο) πρέπει να ελέγχεται η ημερομηνία λήξης όλων των φαρμάκων και των υλικών του σάκου. Τυχόν ληγμένα φάρμακα και υλικά απορρίπτονται και αντικαθίστανται. Με αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζεται ότι ο σάκος είναι πάντα ανανεωμένος και έτοιμος για χρήση.
2. Οι οδηγίες χρήσης στο φυλλάδιο φαρμάκων πρέπει πάντα να ελέγχονται πριν από κάθε χρήση. Η χορήγηση λανθασμένης δόσης μπορεί να δημιούργησε επιπρόσθετα προβλήματα αντί να λύσει τα ήδη υπάρχοντα.
3.Ο σάκος πρέπει να φυλάσσεται σε σημείο που δεν έχουν άμεση πρόσβαση οι μαθητές, καθώς η μη ενδεδειγμένη χρήση των φαρμάκων και των υλικών του σάκου μπορεί να θέσει την ασφάλειά τους σε κίνδυνο. Άμεση πρόσβαση στον σάκο πρέπει να έχουν μόνο οι εκπαιδευτικοί και ο σχολικός νοσηλευτής.
4.Προσοχή σε φάρμακα που διατηρούνται στο ψυγείο. Αν βρίσκονται μέσα στον σάκο θα καταστραφούν!
Τι βάζουμε στον σάκο πρώτων βοηθειών;
- Φάρμακα με αναλγητικές και αντιπυρετικές ιδιότητες: πχ παρακεταμόλη για χαμηλής ή μέτριας έντασης πόνο. Η παρακαταμόλη μπόρει να χορηγηθεί και σε περίπτωση πυρετού.
- Ιβουπροφαίνη που έχει τόσο αντιφλεγμονώδεις όσο και αναλγητικές ιδιότητες.
- Αντιισταμινικά φάρμακα, δηλαδή φάρμακα για την αντιμετώπιση αλλεργιών, συμπεριλαμβανομένης της αλλεργικής ρινίτιδας. Επίσης, είναι χρήσιμα για την ανακούφιση από τσιμπήματα εντόμων. Τα αντιισταμινικά είναι διαθέσιμα σε μορφή κρέμας που εφαρμόζεται στο δέρμα (τοπικά αντιισταμινικά) ή δισκίων που χορηγούνται από το στόμα. Οι αντιισταμινικές κρέμες βοηθούν στην ανακούφιση και αντιμετώπιση των τσιμπημάτων από έντομα, όπως επίσης είναι αποτελεσματικά σε περίπτωση που κάποιο παιδί ταλαιπωρείται από εξανθήματα και κνησμό (φαγούρα). Τα αντιισταμινικά χάπια βοηθούν στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων των εποχικών αλλεργιών και αλλεργικών αντιδράσεων που οφείλονται στην κατανάλωση τροφίμων. Προσοχή μερικά αντιισταμινικά μπορεί να προκαλέσουν υπνηλία. Εάν στο σχολείο φοιτούν μαθητές με επιβεβαιωμένες αλλεργίες σε συγκεκριμένα αλλεργιογόνα, είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει στον σάκο αυτοχορηγούμενη ένεση αδρεναλίνης, καθώς πάντα εγκυμονεί ο κίνδυνος σοβαρού αναφυλακτικού επεισοδίου.
- Δισκία κατά της διάρροιας :Το πιο κοινό φάρμακο είναι η λοπεραμίδη, που πωλείται με το όνομα Imodium. Προσοχή: Τα φάρμακα κατά της διάρροιας δεν πρέπει να χορηγούνται σε παιδιά κάτω των 12 ετών, καθώς μπορεί να έχουν ανεπιθύμητες παρενέργειες.
- Αποσυμφορητικά χάπια και spray για την αντιμετώπιση της ρινικής συμφόρησης και της καταρροής.
- Αντιόξινα χάπια που μειώνουν το υδροχλωρικό οξύ στο στομάχι και ανακουφίζουν τον πόνο ενός ερεθισμένου στομάχου. Τα αντιόξινα υπάρχουν και σε μορφή μασώμενων δισκίων, δισκίων που διαλύονται στο στόμα και σε υγρή μορφή.
- Αντιεμετικά χάπια για ναυτία και εμετό.
- Κρέμα ή χάπια υδροκορτιζόνης που ανακουφίζει από φλεγμονές και εξανθήματα. Να σημειωθεί εδώ ότι κάποιος μπορεί να προμηθευτεί υδροκορτιζόνη μόνο με ιατρική συνταγή, καθώς πρόκειται για στεροειδές φάρμακο, που μπορεί να έχει αρκετές ανεπιθύμητες ενέργειες.
- Επίδεσμοι και υλικά για την περιποίηση τραυμάτων – κακώσεων: 1) Αυτοκόλλητοι επίδεσμοι διαφόρων μεγεθών, για κάλυψη μικροτραυμάτων. 2)Αυτοκόλλητα ράμματα (Steristrips) για σύγκλιση των άκρων μικρών θλαστικών τραυμάτων. 3)Αποστειρωμένες γάζες για την κάλυψη και καθαρισμό μεγαλύτερων τραυμάτων. 4)Αυτοκόλλητη ταινία για τη συγκράτηση των γαζών στη θέση τους. 5)Ελαστικοί επίδεσμοι διαφόρων μεγεθών, για περίδεση του καρπού, του γόνατος και της ποδοκνημικής. 6)Ψαλίδι κοφτερό, για την κοπή ταινιών, γαζών και ρούχων. 7) Αντισηπτικά μαντήλια για καθαρισμό των χεριών. 8)Αντιβιοτική αλοιφή για την αντισηψία και την προστασία των τραυμάτων από επιμόλυνση. 9)Αντισηπτικά διαλύματα (Betadine, Chlorhexidine). Στο σημείο αυτό να τονιστεί ότι τα περισσότερα τραύματα καλό είναι να καθαρίζονται μόνο με φυσιολογικό ορό. Θα εξηγήσουμε το γιατί σε επόμενο άρθρο όταν μιλήσουμε για την αντιμετώπιση των τραυματισμών.
- Τσιμπιδάκι για την απομάκρυνση τυχόν ακίδων, κεντριών εντόμων, σκλήθρων κλπ.
- Στιγμιαίος χημικός πάγος για την αντιμετώπιση κακώσεων και τη μείωση της φλεγμονής και του οιδήματος(πρηξίματος).
- Γάντια με ή χωρίς λάτεξ για την ασφαλή περιποίηση ανοικτών τραυμάτων, αλλά και για όταν υπάρχει κίνδυνος επαφής με οποιοδήποτε σωματικό υγρό.
- Σύριγγα για μέτρηση της δοσολογίας φαρμάκων υγρής μορφής.
- Θερμόμετρο. Συνιστάται το ηλεκτρονικό. Αν στο σχολείο σας υπάρχει θερμόμετρο υδραργύρου καλό είναι να το αντικαταστήσετε άμεσα.
- Βαμβάκι
- Υγρό πλύσης ματιών – για την απομάκρυνση βρωμιάς και ακαθαρσίων από τα μάτια.
- Ο πυρετός, η διάρροια και ο εμετός προκαλούν απώλεια υγρών και ηλεκτρολυτών και μπορεί να οδηγήσουν σε αφυδάτωση. Παρατεταμένοι εμετοί και διάρροιες είναι πιθανό να προκαλέσουν απειλητική για τη ζωή υποκαλιαιμία ή/και υπονατριαιμία.Τα άλατα επανυδάτωσης (ηλεκτρολύτες) από το στόμα, που διατίθενται στα φαρμακεία, μπορεί να φανούν χρήσιμα για την αποκατάσταση της ηλεκτρολυτικής ισορροπίας και των υγρών του σώματος. Η χρήση τους μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια.
- Φλεβοκαθετήρες: Καλό είναι να υπάρχουν μερικού φλεβοκαθετήρες (μεγέθους 20-22 G) σε περίπτωση που κάποιος μαθητής χρειαστεί ενδοφλέβια έγχυση υγρών ή κάποιου ενδοφλέβιου φαρμάκου στο χώρο του σχολείου, Βέβαια, αυτό μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο από κάποιον επαγγελματία υγεία σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης π.χ. σοβαρό αναφυλακτικό επεισόδιο
- Ιμάντας ίσχαιμης περίδεσης
- Υγρά για ενδοφλέβια χορήγηση και συσκευή ορού μίας χρήσης: Μόνο για χρήση σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης από κάποιον επαγγελματία υγείας π.χ. σχολικός νοσηλευτής.
- Μετρητής σακχάρου αίματος: Σε περίπτωση που κάποιος μαθητής ή εκπαιδευτικός χάσει τις αισθήσεις του είναι σημαντικό να ελέγχονται τα επίπεδα της γλυκόζης στο αίμα. Τόσο η υπογλυκαιμία όσο και η υπεργλυκαιμία μπορούν να οδηγήσουν σε λιποθυμία.
- Kit υπογλυκαιμίας: Η ύπαρξη ενός kit υπογλυκαιμίας βοηθά πολύ στην περίπτωση που τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα ενός μαθητή ή εκπαιδευτικού είναι κάτω από τα φυσιολογικά όρια. Χρησιμοποιώντας σωστά τα περιεχόμενα του kit είναι δυνατή η διόρθωση της υπογλυκαιμίας και η αποφυγή επιπλοκών.
Για περισσότερες χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με τις πρώτες βοήθειες μείνετε συντονισμένοι. Επιπλέον, μπορείτε να βρείτε πλούσιο υλικό στα κανάλια μας σε YouTube, TikTok και Instagram. Ραντεβού σύντομα με περισσότερα.
